ĐẶC SẢN

Người Đan Hà còn tự thưởng thức món cổ cọ vì rất khó làm và rất tốn kém:Bởi những 30,40 trồng và chăm sóc người ta mới có được 1 cây cọ cho thu hoạch mà chỉ vì muốn ăn cổ cọ phải triệt hạ 1 cây.Cổ cọ chính là phần bình ở ngọn tạo ra nõn và búp cọ mới.Muốn lấy được bình ra người ta phải chặt khoanh dần vào giữa cây cọ ở phần phình ra nơi gần ngọn cho tới khi gặp khoảng trắng mềm gọi là mặt khoai.Ta loại hết các phần phụ cứng và bợ trọn bình ra và bẻ một mảnh nếm thử:một vị ngọt mát pha chút béo bùi lan toả làm dịu nỗi mệt nhọc khi chặt khoanh cổ cọ.Nhưng khi ăn sống bạn đừng ham kẻo muốn ăn hoài hổng biết no tới khi say đấy.Món cổ cọ lát mỏng xào với thịt gì cũng ngon,nếu không có chỉ cần chút mỡ,ít lá hành thái nhỏ cũng tạo nên đĩa cổ cọ xào làm đẹp lòng mọi đệ tử Lưu linh.Ngon nhất vẫn là món cổ cọ xào với ngạt.Ngạt là thứ trứng của loài kiến sống trên cây.Thứ cây chúng thích làm tổ nhất vẫn là các cây thành ngạnh,cây sặt...là những cây mọc phổ biến trên các đồi cọ Đan Hà.Muốn lấy trứng ngạt phải chờ tới tháng Mười âm lịch khi các mảnh ruộng lúa ven chân đồi đã đỏ đuôi thì cũng vào mùa đi kiếm ngạt(thời gian này tổ ngạt mới có trứng).Người ta chuẩn bị dao sắc,chổi chít,móm cọ để đựng trứng và không thể thiếu một cái nia(vật dụng giống cái nong nhưng nhỏ hơn một chút)để sàng sảy ngạt.Tới nơi có tổ ngạt,người thợ xuống dộc lấy một ít bùn đất nhão để trát vào cành cây ngăn tổ ngạt tới tay cầm khỏi bị ngạt bò lên người cắn.Sau khi chặt cành cây có tổ,người ta mang tới chỗ đặt nia và dùng dao bổ đôi tổ ngạt ,gõ nhẹ cho trứng ngạt rơi vào nia.Chúng giống như những hạt gạo nếp cái hoa vàng vì hình dáng và màu trắng ngà của nó.Vì có nhiều con ngạt cũng rơi theo nên người thợ còn chắt các cành lá có nhiều lông như mua,sim,ngái,lọng phủ lên mặt nia để ngạt bám vào.Chờ ít lâu,đem bỏ các cành lá đi;sảy hết lá mục sót lại(vì tổ ngạt làm bằng lá cây mục)ta được một mẻ trứng ngạt.Cứ như thế ,lấy khoảng 4,5 tổ ngạt to ta được lượng trứng ngạt để xào với cổ cọ đủ cho 5,6 người ăn.Khi còn trên bếp,đố ai cưỡng được thứ mùi thơqm hấp dẫn của món ăn.Còn khi đã đưa vào miệng,ngâm nga nhai nuốt xuống bụng rồi,ta cứ tưởng dư vị bùi béo ngọt thơm pha trộn vẫn lưu lại nơi nhất khoái.Dư vị không thể quên của miền đất thượng du