MẤY ĐỜI BÁNH ĐÚC

Đòn bánh đúc gói tím chiều Mồng một…”(Thơ Nguyễn Trọng)

 Đã qua nhiều đời bánh đúc là món quà của con nhà nghèo.Đến tầm tan buổi chợ quê,các bà mẹ tần tảo dù đã xong hay chưa hoàn thành việc mua bán cũng nhớ đến những đứa con ở nhà chờ mẹ về chợ.Các bà sẽ mua mấy tấm mía lách,xâu bánh đa hay vài xu bánh đúc.Chỉ vài xu thôi cũng được tấm bánh đúc đủ để chia cho đàn con.Kỷ niệm ấy được nhà thơ Nguyễn Trọng  chia sẻ trong buổi nói chuyện với  Hội cựu giáo chức về tập thơ Trăng tháng Chạp của anh như sau..."Chúng tôi ngóng mẹ về đúng như câu mong mẹ về chợ.Và kìa mẹ tôi về trong mưa rét dưới chiếc nón lá cũ.Bà đi chân đất,những ngón chân bấm lấy đất bùn trơn lấm láp,bàn tay mẹ nhăn nheo run rẩy vì ướt lạnh đưa ra gói lá chuối.Vậy mà anh chị em chúng tôi không một ai ra đón mẹ mà tất cả vẫn đứng trong hè sát mái hiên chìa tay ra đón lấy gói quà và cái ống nứa đựng mắm tôm to bằng ngón tay ấy.Bánh đúc được cắt ra chia đều mỗi đứa một thỏi gọi là đồng bánh đúc.Mắm tôm được đổ ra đĩa để chấm.Có đứa khôn hơn,giữ lại miếng bánh đúc sau cùng để giành phần quệt nốt lòng đĩa dính mắm tôm...".Đó là một chuyện thưởng thức món quà quê.Còn thường nhật,bánh đúc không nhân thay cơm khi nhà chỉ còn chút gạo không đủ nấu cơm cho cả nhà thì số ít gạo ấy được giã thành bột .Nếu thong thả thì đem rây(Rây là dụng cụ để lọc bột qua tấm lưới mắt rất nhỏ được căng trên một khuôn tròn);còn vội thì đem giần(cũng là một dụng cụ như rây nhưng lỗ mắt to hơn).Sau đó bột gạo được cho ít muối,cho nước,cho chút nước vôi là thành mẹt bánh đúc đủ cho cả nhà đỡ lòng.

   Cho tới tận bây giờ,người dân làng Đan vẫn không quên những ngày khốn khó ấy cho nên trong các bữa tiệc thời nay bên cạnh mâm cao cỗ đầy vẫn có một đĩa tây bánh đúc .Tuy nằm nép mình chầu rìa nhưng vẫn được thực khách chú ý đến.Không chỉ khách ở Kinh Kỳ thấy món lạ mà khách quê của không bỏ qua sau khi chè chén say sưa đều dùng bánh đúc thay cho cơm tẻ.Phải chăng họ chợt nhớ đến thời bánh đúc suông thay cơm chống đói thủa nào.Cho dù món bánh đúc này làm từ gạo ngon nhân dừa,nhân lạc...

  Này nhé để làm được món bánh đúc như thế này,ta phải kỳ công lựa chọn những hạt gạo quê trắng trong,thơm ngon nhất,những hạt lạc vỏ tươi,mẩy đề.Trước tiên ta ngâm gạo trong nước giếng cho hạt gạo mềm,sau đó đãi sạch rồi cho vào cối xay mịn.Tiếp đó bột gạo được cho chút hàn the(bo-răc) và chút nước vôi trong để bánh dẻo và dai.Quan trọng nhất là lượng nước vôi pha vào chỉ vừa đủ để bánh khỏi bị nồng,nát.Khi đun phải quấy bánh cho thật đều tay nếu không sẽ bị vón cục hoặc bén đáy nồi khê khét.Điều chỉnh bếp lửa cũng là một bí quyết để làm cho món bánh đúc thêm phần thơm ngon hấp dẫn.Sự phối hợp quấy bột,canh lửa sao cho nồi bánh sôi bập bùng,củi đựơc rụt cho lửa bám xung quanh nồi chứ không tập trung vào giữa đáy vì sẽ làm cháy nồi là khâu quan trọng nhất trong cả công đoạn làm bánh.Rồi đến lúc bánh gần đựoc lại phải khoanh lửa lại.Khoảng ba tiếng đồng hồ ta cho đầu đũa vào trong nồi để thử.Nếu bột chảy xuống từng mảng,thử bằng tay thấy ráo,bột giữ được độ dai và dẻo là đựơc.Khi bánh gần đổ ra khuôn thì lạc đã được rang chín vào đánh đều để bánh có vị ngọt bùi.Bánh ngon có mặt bóng láng,bánh không cứng và không mềm nhão bởi bột làm bánh được pha vừa đủ độ lỏng.Cắn một miếng bánh đúc trắng mịn,nóng sốt quyện với mùi thơm ngậy của lạc rang,thưởng thức với tương mà có điểm vài lát ớt tươi thì thật thơm ngon biết bao.Hương vị bánh đúc như làn gió đồng quê tôi.Đi xa nhớ quê,nghĩ đến hương vị bánh đúc lại  nhớ về ngừơi mẹ tảo tần và lại chạnh nghĩ  cả về những bà mẹ kế hiền lương chăm bẵm con riêng của chồng mấy đời làm nên bánh đúc.......