ÁM ẢNH LÀNG ĐAN

Làng Cam xưa có tên gọi khác,song vì tên làng trùng với tên một vị phúc thần thờ chung với làng bên cạnh mà phải đổi tên cho khỏi phạm húy.Đến chiếc nghiên Cam,linh vật của làng mà một nhà văn quê ở làng Cam cho biết đã ném xuống giếng sâu để tránh đội cải cách quy tội vật chứng của chế độ phong kiến thối nát phản động.Phải chăng vì thế mà linh khí cuả làng bị mất,con chaú cuả làng không ngóc đầu lên được.Chúng phải ra đi tứ tán qua các nẻo ngang ngõ tắt bởi làng Cam không có cổng làng.Niềm tự hào chỉ còn tên gọi làng quýt là thứ đặc sản đã đi vào ca dao nhưng cũng mượn của làng khác vì quýt làng Cam không nhiều trước kia chỉ có vài vườn nay thì tiệt giống.Cái tên quýt làng Cam nhờ vào cái chợ đầy quýt chở từ nơi khác đến,từ các thuyền chuyển quýt từ làng Hiền,động Lôi-Âm sang bày bán và buôn đi các miền.Theo lời kể của ông Tuần Tự là thủ nhang miếu Thất Vị thì ngày xưa làng Cam tràn ngập quýt,đâu đâu cũng thấy quýt,quýt đỏ ối trong các vườn nhà ông Tú Giai ở xóm Ngòi,vườn ông Tham Hiếu ở nhà Vàng....các đồi như mâm xôi gấc là vườn quýt gò Nứa của ông Lý Đẩy,gò Hòe của ông Viêm Nguyện...nhưng từ ngày có miếu Thất Vị từ quýt suy tàn.Số là từ đận nhà ông Liên Điều có các đồi như mâm xôi gấc là vườn quýt gò Nứa của ông Lý Đẩy,gò Hòe của ông Viêm Nguyện...nhưng từ ngày có miếu Thất Vị từ quýt suy tàn.

Số là từ đận nhà ông Liên Điều có vườn quýt thường xuyên bị lũ trẻ vặt trộm.Chúng chăn trâu bên gò Chuột,gò Chùa cách vừơn nhà ông là đầm Vỡ sâu và rông mênh mông.Nó được tạo bởi trận lụt khủng khiếp năm Quý Mùi,nước sông Thao phá đê xoáy vào đồng Vỡ mà thành đầm.Lại nói về lũ trẻ chăn trâu sau khi vào vườn Chùa leo trèo bẻ khế,hái ổi;ra gò chuột bới khoai,móc củ từ đốt lửa nướng chán chê bèn rủ nhau nhằm vào vườn quýt bên kia đầm.Lúc chủ nhà phát hiện,lũ trẻ giắt quýt vào lưng,lận vào cạp quần rồi nhảy ào xuống nước,lặn một hơi ra xa và bơi sang bên kia thưởng thức.Không bắt được lũ trộm tinh nghịch chủ vườn nghĩ kế đặt bẫy.Ông ta đan tre nứa thành những tấm phên thưa rồi đem cọc ghim chúng xuống dưới mặt nước đầm Vỡ.Nhìn từ trên không thấy được nên cũng quen như mọi khi bị đuổi,bọn trẻ lặn một hơi ra xa mà không nổi lên để thở được.Kết quả là bảy chú thiếu niên vĩnh viễn nằm lại đáy đầm Vỡ.Vì chết vào giờ thiêng nên bảy ông mãnh hóa thần.Linh vị được đưa lên đền Thượng thờ chung với chính vị thượng đẳng phúc thần ở bên phải có bài vị ghi:ta that vi dai than cam cuong tu tai bien ha dong Vo mieu xu vi tien.Còn tại chỗ thì dân làng lập miếu thờ trên gò Nghe dõng Đầm(hiện nay gần cột tín hiệu ghi trên ga Cam Thượng) đâu như tên là miếu San Hà hay là miếu Thất vị rất linh ai cầu xin gì được vậy.Duy chỉ có việc xin gì liên quan đến quýt đều không nghiệm... ..Theo lời ông Tuần Tự nhà ở gần miếu phụ trách nhang khói thì các Ngài có lời nguyền rằng quýt làng Cam sẽ tuyệt diệt,ai địnhkinh doanh quýt thì chủ vườn sẽ chết yểu sau khi trồng 7 năm.Phải chăng các ông Trú có vườn quýt ở gò Cao,ông Hỷ làm vườn quýt ở Nhà Vàng ....sau khi phát đạt vài năm đều tận ở tuổi 4,50 ứng nghiệm với lời nguyền đó chăng.
Để giải lời nguyền người ta tìm đến Thành hoàng làng,chết nỗi không biết ngài là ai bởi đình làng Cam có bệ thờ trên gác hậu cung nhưng không có thần phả cũng không có tượng nốt.Ngay các làng bên như đình Bạch làng Trầm thờ con chim trắng để bị gọilà dân cò trắng hay đình Trà thờ đôi dầm thuyền thuyền thúng để dân Lang Sa tin mình là dân bạc hạng....vậy dân làng Cam há phải kém sao?Cho nên lý trưởng đương nhiệm mới sai tạc tượng mà mình ngồi làm mẫu và đem chiếc nhẫn 2 đồng cân đeo tay yểm vào sau lưng bức tượng hòng để sau này chết sẽ trở thành Thành hoàng làng.